مقالات

آشنایی با مراحل و نحوه استریل کردن تجهیزات پزشکی

استریل کردن تجهیزات پزشکی یکی از مهم‌ترین اصول کنترل عفونت در مراکز درمانی است. استفاده از تجهیزات آلوده می‌تواند منجر به انتقال بیماری‌های عفونی خطرناکی همچون هپاتیت، ایدز و… شود. لذا رعایت دقیق پروتکل‌های استاندارد استریل‌سازی برای تضمین سلامت بیماران و پیشگیری از شیوع عفونت‌های بیمارستانی حیاتی است. در این مقاله به بررسی انواع روش‌های استریل‌سازی تجهیزات، معایب و مزایای هر کدام، نکات مهم در فرآیند استریلیزاسیون و نقش پرسنل درمانی در رعایت استانداردها پرداخته شده است. امید است نتایج این مطالعه بتواند راهکارهای مفیدی جهت بهبود فرایند استریل‌سازی و کاهش خطرات ناشی از آن ارائه کند. بهتر است هنگام انجام این فرآیند از دستکش لاتکس استفاده کنید.

دلیل استریل کردن تجهیزات پزشکی

استریل کردن تجهیزات پزشکی برای جلوگیری از انتقال عفونت بین بیماران و کارکنان مراکز درمانی حیاتی است. هنگام استفاده از تجهیزات آلوده، میکروارگانیسم‌های بیماری‌زا می‌توانند از یک فرد به فرد دیگر منتقل شوند. این امر باعث ایجاد عفونت‌های بیمارستانی در بیمارانی می‌شود که دارای سیستم ایمنی ضعیف هستند؛ علاوه‌­براین، کارکنان پزشکی نیز در معرض خطر ابتلا به عفونت‌های مختلف قرار دارند؛ بنابراین، استریل‌سازی منظم تجهیزات با از بین بردن میکروارگانیسم‌ها، نقش مهمی در پیشگیری از انتقال عفونت دارد.

همچنین استریل کردن تجهیزات پزشکی برای اطمینان از ایمنی بیمار حائز اهمیت است. استفاده از تجهیزات آلوده می‌تواند منجر به عفونت زخم شود. عفونت زخم باعث طولانی ­شدن دوره بهبودی، افزایش هزینه‌های درمان و در موارد شدید مرگ بیمار می‌شود؛ بنابراین، استریل‌سازی تجهیزات قبل از استفاده تضمین می‌کند که آن‌ها عاری از میکروارگانیسم‌های زخم‌زا هستند و ایمنی بیمار حفظ می‌شود. پایبندی به روش‌های استاندارد استریل‌سازی از الزامات اخلاق حرفه‌ای کارکنان پزشکی و مراقبت از بیمار است.

مراحل استریل کردن تجهیزات پزشکی

برای انجام استریل کردن تجهیزات پزشکی باید مراحل مختلفی را پشت سر بگذارید. انجام درست و به موقع این مراحل بر روی نتیجه نهایی اثرگذار خواهد بود؛ ازهمین­ رو این مراحل را با شما به اشتراک می‌گذاریم تا به‌طور دقیق بر اساس آن کار خود را پیش ببرید.

تمیز کزدن و شست و شوی تجهیزات پزشکی

تمیز کردن چه فرآیندی دارد؟

تمیز کردن

تمیزکردن اولین مرحله استریل‌سازی تجهیزات پزشکی است. در این مرحله باید تمامی آلودگی‌های مرئی روی سطح تجهیزات از بین برود. برای این کار می‌توان از آب و صابون یا مواد شوینده خاص استفاده کرد. تجهیزات باید به­‌طور کامل خشک شوند تا اثری از رطوبت باقی نماند. تمیزکاری دقیق باعث می‌شود تجهیزات آماده مراحل بعدی استریل‌سازی شوند. اگر تمیزکاری به درستی انجام نشود، میکروارگانیسم‌ها حتی پس از استریلیزاسیون هم باقی می‌مانند و منجر به عفونت می‌شوند. پرسنل بخش استریل‌سازی باید مراقب باشند که تمامی سطوح داخلی و خارجی تجهیزات را به­‌طور کامل تمیز کنند.

ضدعفونی کردن

ضدعفونی کردن مرحله دوم استریل کردن تجهیزات پزشکی است. در این مرحله از مواد شیمیایی خاصی مثل الکل، گاز اکسید اتیلن و یا محلول‌های ضدعفونی‌کننده استفاده می‌شود تا تعداد زیادی از میکروارگانیسم‌ها از بین بروند. البته ضدعفونی‌کننده‌ها نمی‌توانند تمام میکروب‌ها را از بین ببرند؛ به همین دلیل مرحله بعدی استریل‌سازی لازم است. زمان تماس ضدعفونی‌کننده با سطح تجهیزات بسیار مهم است و باید بر اساس دستورالعمل‌های استاندارد رعایت شود. پس از ضدعفونی، تجهیزات باید دوباره آبکشی و خشک شوند تا آماده مرحله بعد شوند.

استریل کردن تجهیزات پزشکی

استریل کردن یا استریلیزاسیون، مرحله نهایی و مهم استریل‌سازی تجهیزات پزشکی است. در این مرحله از روش‌های فیزیکی و شیمیایی برای از بین بردن کامل میکروارگانیسم‌ها استفاده می‌شود. رایج‌ترین روش، استفاده از اتوکلاو یا دستگاه بخار است که با ایجاد دما و فشار بالا به مدت مشخص، تجهیزات را استریل می‌کند. روش‌های دیگر مانند اشعه ماوراء بنفش نیز برای استریل‌سازی به کار می‌روند. پس از استریلیزاسیون، تجهیزات باید بسته‌بندی استریل شوند تا آماده استفاده باشند. رعایت دقیق استانداردها در این مرحله بسیار حائز اهمیت است.

استریل کردن تجهیزات پزشکی

استریل تجهزات پزشکی به چه صورتی انجام می‌شود؟

نحوه استریل کردن تجهیزات پزشکی

روش‌های متعددی برای استریل کردن تجهیزات پزشکی وجود دارد. بر همین اساس مهم‌ترین روش‌هایی که در این بخش وجود دارد را بیان خواهیم کرد.

استریل کردن به وسیله حرارت خشک

استریل کردن به وسیله حرارت خشک یکی از رایج‌ترین روش‌های استریل‌سازی تجهیزات پزشکی است. در این روش از دستگاه‌هایی مثل اتوکلاو استفاده می‌شود. تجهیزات در دمای بسیار بالایی بین ۱۶۰ تا ۱۸۰ درجه سانتی‌گراد قرار می‌گیرند تا تمام میکروارگانیسم‌ها از بین بروند. این روش برای استریل کردن ابزارهای فلزی مناسب است. مزیت این روش سرعت و اطمینان بالا از استریل‌شدن تجهیزات است.

استریل کردن با بخار

استریل کردن با بخار یک روش مؤثر دیگر برای استریل کردن تجهیزات پزشکی است. در این روش از بخار آب داغ تحت فشار استفاده می‌شود. دمای بخار بین ۱۲۰ تا ۱۳۰ درجه سانتی‌گراد و فشار آن نیز حدود ۱۵ تا ۲۰ پوند بر اینچ مربع است. گرما و رطوبت بخار باعث از بین رفتن میکروارگانیسم‌ها می‌شود. این روش برای استریل­کردن وسایل حساس به گرما مفید است.

استریلیزاسیون شیمیایی

استریلیزاسیون شیمیایی از طریق استفاده از محلول‌های شیمیایی مثل الکل، گاز فرمالدئید، گاز اکسید اتیلن و پراکسید هیدروژن انجام می‌شود. این مواد شیمیایی واکنش‌هایی را در میکروارگانیسم‌ها ایجاد می‌کنند که منجر به مرگ آن‌ها می‌شود. الکل برای استریل­کردن سطوح کوچک و گازها برای استریل­‌کردن اتاق‌ها و وسایل بزرگ­تر به‌کار می‌روند.

گاز پلاسما در فرآیند استریل کردن تجهیزات پزشکی

فرآیند اسرتیل تجهیزات پزشکی با کمک گاز پلاسما

استریلیزاسیون با استفاده از گاز پلاسما

استریلیزاسیون با استفاده از گاز پلاسما یک روش نوین برای از بین­ بردن میکروارگانیسم‌هاست. در این روش گازهای یونیزه تولید می‌شوند که قادرند تمام سطوح را به­‌طور کامل استریل کنند.  مزیت این روش استریل کردن تجهیزات پزشکی این است که دمای پایین‌تری نسبت به حرارت خشک دارد و برای مواد حساس به گرما مناسب است. همچنین زمان استریل‌سازی در این روش کوتاه‌تر است.

استریل کردن با نور UV

استفاده از اشعه ماوراء بنفش یا نور UV یکی دیگر از روش‌های متداول استریل‌سازی تجهیزات پزشکی است. این نور دارای طول موج کوتاه و انرژی بالایی است که باعث آسیب به DNA/RNA میکروارگانیسم‌ها شده و آن‌ها را از بین می‌برد. لامپ‌های UV در محفظه‌هایی نصب می‌شوند تا وسایل در معرض این نور قرار گیرند. این روش برای سطوحی که دسترسی مستقیم به نور داشته باشند، مناسب است.

استریلیزاسیون با استفاده از پراکسید هیدروژن بخار شده

استفاده از پراکسید هیدروژن بخار شده یک روش نوین در استریل کردن تجهیزات پزشکی است که محبوبیت زیادی پیدا کرده است. در این روش، پراکسید هیدروژن در فاز بخار در محفظه‌ای پخش می‌شود تا تجهیزات در معرض آن قرار گیرند. خاصیت اکسیدکنندگی قوی این ماده باعث از بین رفتن تمام میکروب‌ها می‌شود. این روش سریع و مؤثر است و برای سطوح حساس نیز مناسب خواهد بود؛ ازهمین­‌رو، میزان استفاده از آن نیز بسیار زیاد است.

تجهیزات استریل شده

استریل کردن تجهیزات پزشکی چه مزایایی دارد؟

مزایای استریل کردن تجهیزات پزشکی

استریل کردن تجهیزات پزشکی نقش مهمی در پیشگیری و کنترل عفونت‌های بیمارستانی دارد. استفاده از تجهیزات غیراستریل منجر به انتقال باکتری‌ها، ویروس‌ها و قارچ‌های بیماری‌زا از یک بیمار به بیمار دیگر و نیز از بیمار به کارکنان مراکز درمانی می‌شود. استریل‌سازی با از بین بردن این میکروارگانیسم‌ها از وقوع چنین عفونت‌هایی جلوگیری می‌کند. کاهش عفونت‌های بیمارستانی باعث کاهش مرگ‌ومیر، هزینه‌های درمان و مدت بستری شدن بیماران خواهد شد.

همچنین استریل کردن تجهیزات پزشکی برای مراقبت ایمن از بیمار ضروری است. ابزار و وسایل غیراستریل می‌توانند منجر به عفونت زخم جراحی، عفونت‌های ادراری، عفونت خون و… شوند که سلامت بیمار را به خطر می‌اندازد. استریل‌سازی صحیح تجهیزات از بروز چنین عوارضی جلوگیری کرده و ایمنی بیمار را تضمین می‌کند؛ بنابراین رعایت استانداردهای استریل‌سازی از الزامات اخلاق حرفه‌ای کارکنان مراکز درمانی است. استریل‌سازی صحیح و منظم تجهیزات پزشکی نقش کلیدی در پیشگیری از عفونت، ارائه مراقبت ایمن و ارتقاء سلامت عمومی جامعه دارد. رعایت استانداردها در این زمینه الزامی است.

معایب استریل کردن تجهیزات پزشکی به صورت نادرست

استریل کردن تجهیزات پزشکی به‌صورت نادرست می‌تواند معایب و عواقب منفی متعددی داشته باشد. انجام ناقص یا نادرست مراحل استریل‌سازی مانند تمیزنکردن کافی، عدم رعایت زمان و شرایط صحیح حرارت‌دهی یا استفاده از مواد شیمیایی نامناسب، باعث باقی ماندن و حتی تکثیر میکروارگانیسم‌های بیماری‌زا روی تجهیزات می‌شود. استفاده از این تجهیزات آلوده منجر به انتقال عفونت به بیماران و پرسنل و وقوع عوارض وخیمی همچون عفونت خون، اندوکاردیت و غیره می‌شود.

همچنین استریل ناقص می‌تواند مقاومت میکروبی نسبت به داروها و مواد ضدعفونی‌کننده را افزایش دهد. میکروارگانیسم‌هایی که در معرض غلظت یا زمان ناکافی مواد ضدعفونی‌کننده قرار می‌گیرند، می‌توانند نسبت به آن مواد مقاوم شوند. این امر مشکلات زیادی را در کنترل و درمان عفونت‌های بیمارستانی ایجاد می‌کند؛ بنابراین کنترل و نظارت دقیق بر روند استریل کردن تجهیزات پزشکی و اطمینان از انجام صحیح تمام مراحل ضروری است. عدم توجه به استانداردهای استریلیزاسیون می‌تواند سلامت بیماران و جامعه را به خطر بیندازد. آموزش مداوم پرسنل و استفاده از تکنولوژی‌های نوین برای بهبود فرایند استریل‌سازی توصیه می‌شود.

قرار دادن تجهیزات استریل شده در ظروف مخصوص

محل قرار گیری تجهیزات استریل شده

سخن پایانی

استریل کردن تجهیزات پزشکی یکی از مهم‌ترین اقدامات در جلوگیری از انتقال عفونت و حفظ ایمنی بیماران است. رعایت دقیق پروتکل‌های استاندارد و نظارت مستمر بر فرایند استریلیزاسیون از سوی مسئولین بیمارستانی، آموزش مداوم پرسنل، استفاده از تکنولوژی‌های نوین و به‌کارگیری روش‌های مختلف استریل‌سازی بسته به نوع تجهیزات، از جمله اقدامات ضروری در این زمینه است. با رعایت این موارد می‌توان از بروز عفونت‌های ناشی از تجهیزات آلوده جلوگیری کرده و سلامت بیماران و جامعه را تأمین نمود. همچنین شما می‌توانید تجهیزات پزشکی مختلف را با بهترین شرایط از طریق همیارمد تهیه کنید پس از نظر تجهیزات نگرانی نداشته باشید.

منبع

سوالات متداول

  • چرا استریل کردن تجهیزات پزشکی ضروری است؟

استریل کردن تجهیزات پزشکی ضروری است تا از انتقال عفونت و بیماری به بیماران جلوگیری شود.

  • مراحل کلی استریل کردن چه هستند؟

شامل شستشو، انجام آنتی‌سپتیکسی، بسته‌بندی، و اجرای فرآیند حرارتی یا شیمیایی برای کشتن میکروارگانیسم‌ها است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *